In het leven lopen we altijd risico’s. Een ervan wordt veroorzaakt door straling. Een extreem en gelukkig niet alledaags voorbeeld is de Rus Litvinenko, die stierf door vergiftiging met het radionuclide Polonium-210. Maar ook alledaagse blootstelling willen we zoveel mogelijk vermijden, want ook blootstelling aan een beetje straling verhoogt de kans op kanker. Daarom staat het RIVM 24/7 paraat om bij mogelijk gevaarlijke situaties de ANVS te ondersteunen. 

De ANVS houdt toezicht op situaties die stralingsrisico’s met zich meebrengen. Daarbij schakelt de ANVS regelmatig het RIVM in om specialistische metingen te verrichten aan de radioactieve voorwerpen en materialen die zij vinden. Met deze resultaten wordt bepaald wat de radiologische risico’s zijn en of de eigenaar in overtreding was omdat hij geen vergunning of registratie had voor het materiaal of voorwerp. 
Radioactieve voorwerpen en materialen kunnen overal worden aangetroffen. Bijvoorbeeld in een container met goederen bij de douane, in postpakketten, bij schrootbedrijven, in (ziekenhuis)afval, bij particulieren of handelaren, en zelfs online. 

Wat doet het RIVM

Het RIVM is 24/7 beschikbaar om de ANVS-inspecteurs in het veld te ondersteunen. We hebben twee meetwagens, verschillende handmonitoren en andere benodigdheden. Hiermee kunnen we op locatie nauwkeurige metingen verrichten en monsters nemen. De meetwagens zijn ons mobiele laboratorium. Op het RIVM hebben we een goed uitgerust radionuclidelaboratorium waar we de meeste radionucliden kunnen aantonen en kwantificeren.

Recent onderzoek 

De voorwerpen en materialen die we onderzoeken zijn heel divers. Te denken valt aan natuurlijke materialen zoals ertsen en mineralen. Maar het kan ook gaan over producten die door mensen gemaakt zijn. Een radioactieve bron kan per ongeluk bij het schroot terechtkomen. Of er zit wat natuurlijke radioactiviteit in een grondstof van een product. Recent hebben we de radiologische risico’s van staalslakken voor de aanleg van een geluidswal in kaart gebracht. We hebben ter plekke de radioactiviteit van de staalslakken gemeten. Hieruit bleek dat hoeveelheid radioactieve stoffen heel laag was en ver onder de norm lag. De straling van de staalslakken was zelfs minder dan van de natuurlijke bodem. 

Vertrouwelijk

Het werk voor de ANVS is erg ad-hoc en onvoorspelbaar. Ook zijn er vaak meerdere belanghebbenden, zowel bedrijven als overheden en burgers. Niet zelden neem het werk een juridische wending. Anders dan bovenstaand voorbeeld, zijn de meeste opdrachten dan ook vertrouwelijk van aard. Het is cruciaal zorgvuldig te werken, met gevoel voor verhoudingen en kennis en kunde op het gebied van meten en dosisberekeningen. Gelukkig zijn wij hier bij de afdeling Stralingsincidenten, Monitoring en Analyse van het RIVM al jaren in gespecialiseerd. 

Boeiend

Door de grote diversiteit aan situaties en voorwerpen blijft dit werk boeien. Iedere vraag om ondersteuning is weer anders, en vraagt om een andere aanpak. Ook de vertrouwelijkheid draagt hieraan bij. De uitkomsten van ons onderzoek liggen vast, maar de manier waarop we daarover rapporteren kan van de situatie afhangen. En ook al kunnen we niet altijd openlijk over deze inzet communiceren, weet dat we ook achter de schermen hard werken aan een gezond en (stralings)veilig Nederland.